آخرین به‌روزرسانی در 2024-05-13 توسط فاطمه نیازی

نقشه مغزی چیست؟

نقشه مغزی یا الکتروانسفالوگرافی کمی (QEEG) نوعی تست است که فعالیت الکتریکی مغز را اندازه گیری می کند. این کار با قرار دادن الکترودهایی روی سر و ضبط فعالیت الکتریکی مغز انجام می شود. سپس فعالیت مغزی به صورت نقشه ای از رنگ ها که نشان دهنده سطوح مختلف فعالیت در مناطق مختلف مغز است، نمایش داده می شود.

QEEG یک روش غیرتهاجمی و بدون درد است که معمولاً حدود 30 دقیقه طول می کشد. نتایج QEEG معمولاً طی چند هفته در دسترس است.

QEEG یک ابزار ارزشمند برای ارزیابی عملکرد مغز است. می تواند برای کمک به تشخیص و درمان طیف وسیعی از شرایط پزشکی استفاده شود.

در مرکز تخصصی ویستان جهت انجام انواع نوار عصب و عضله ، نوار مغز و نقشه مغزی در خدمت شما هستیم.

انواع نقشه مغزی کدامند؟

انواع نقشه برداری مغزی که معمولاً استفاده میشوند عبارتند از:

ردیف	نوع نقشه مغزی	توضیحات	کاربردها
1	نقشه مغزی معمولی (QEEG)	این نوع نقشه مغزی در حالت بیداری و آرامش انجام می شود. می تواند برای ارزیابی فعالیت کلی مغز و شناسایی هرگونه ناهنجاری استفاده شود.	اختلالات اضطرابی، افسردگی، ADHD، اوتیسم، اختلال دوقطبی، مشکلات یادگیری، آسیب مغزی، زوال عقل
2	نقشه مغزی در حالت خواب (Sleep QEEG)	این نوع نقشه مغزی در حین خواب عمیق انجام می شود. می تواند برای ارزیابی کیفیت خواب و شناسایی هرگونه اختلال خواب استفاده شود.	بی خوابی، آپنه خواب، اختلالات حرکتی دوره ای خواب
3	نقشه مغزی حین فعالیت (Task QEEG)	این نوع نقشه مغزی در حین انجام یک فعالیت خاص، مانند خواندن، محاسبه یا بازی انجام می شود. می تواند برای ارزیابی نحوه عملکرد مغز در حین انجام وظایف خاص استفاده شود.	مشکلات یادگیری، ADHD، زوال عقل

این روشها به پزشکان کمک میکنند تا عملکرد مغز را در شرایط مختلف بررسی و تشخیص دهند. همچنین، با استفاده از این نقشه ها میتوان به تشخیص بیماریهای مختلف مغزی پرداخت.  در مرکز تخصصی ویستان می توانید با اطمینان خاطر انواع نقشه مغزی و نوار مغزی را انجام دهید.

نقشه مغزی سرگیجه چگونه است؟

نقشه مغزی فردی که سرگیجه را تجربه می کند ممکن است فعالیت غیرعادی در مناطقی از مغز که مسئول تعادل هستند را نشان دهد. این مناطق شامل مخچه، ساقه مغز و قشر گیجگاهی است.

مخچه در قسمت پشتی مغز قرار دارد و مسئول هماهنگی و تعادل است.

ساقه مغز در پایه مغز قرار دارد و مسئول انتقال اطلاعات بین مغز و بقیه بدن است.

قشر گیجگاهی در شقیقه ها قرار دارد و مسئول پردازش اطلاعات حسی از جمله بینایی، شنوایی و تعادل است.

فعالیت غیرعادی در هر یک از این مناطق می تواند منجر به سرگیجه شود. به عنوان مثال، اگر مخچه آسیب دیده باشد، ممکن است فرد دچار عدم تعادل یا مشکل در راه رفتن شود. اگر ساقه مغز آسیب دیده باشد، ممکن است فرد دچار سرگیجه یا وزوز گوش شود. اگر قشر گیجگاهی آسیب دیده باشد، ممکن است فرد دچار تاری دید یا مشکل در درک حرکت شود.

شدت سرگیجه می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. سرگیجه خفیف ممکن است فقط باعث ناراحتی خفیف شود، در حالی که سرگیجه شدید می تواند ناتوان کننده باشد و انجام فعالیت های روزانه را دشوار کند.

اگر سرگیجه را تجربه می کنید، مهم است که برای تعیین علت و دریافت درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. درمان سرگیجه به علت آن بستگی دارد. برخی از علل سرگیجه، مانند عفونت گوش داخلی، را می توان با دارو درمان کرد. علل دیگر، مانند تومور مغزی، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.

کاربرد نقشه مغزی در نوروفیدبک

نقشه مغزی یا QEEG (الکتروانسفالوگرافی کمی) ابزاری ارزشمند در زمینه نوروفیدبک است که به متخصصان این حوزه کمک می‌کند تا عملکرد مغز را به طور دقیق و عینی ارزیابی کنند.

در نوروفیدبک، هدف آموزش مغز برای تنظیم فعالیت خود و رسیدن به الگوهای فعالیت مطلوب است. نقشه مغزی اطلاعاتی را در مورد فعالیت فعلی مغز ارائه می‌دهد که برای تعیین پروتکل درمانی نوروفیدبک و ردیابی پیشرفت فرد در طول زمان بسیار حائز اهمیت است.

نقشه مغزی در نوروفیدبک به طور خاص برای موارد زیر کاربرد دارد:

1. ارزیابی پایه:

• قبل از شروع درمان نوروفیدبک، از نقشه مغزی برای ایجاد یک “نقشه پایه” از فعالیت مغز فرد استفاده می شود. این نقشه به عنوان مرجعی برای مقایسه در طول جلسات درمانی و ارزیابی اثربخشی درمان عمل می کند.
• نقشه مغزی می‌تواند ناهنجاری‌های عملکردی در مغز را نشان دهد که ممکن است به علائم و مشکلات فرد مرتبط باشد. به عنوان مثال، عدم تقارن در فعالیت امواج مغزی در نیمکره‌های چپ و راست مغز می‌تواند نشان دهنده مشکلاتی در توجه یا خلق و خو باشد.

2. طراحی پروتکل درمانی:

• بر اساس نقشه مغزی پایه، متخصص نوروفیدبک می تواند یک پروتکل درمانی فردی را برای هر بیمار طراحی کند. این پروتکل شامل انتخاب کانال های EEG خاص برای نظارت و آموزش، نوع آموزش (تقویت یا تضعیف) و پارامترهای خاص مانند فرکانس و دامنه امواج مورد نظر است.
• نقشه مغزی به متخصصان کمک می کند تا مناطقی از مغز را که نیاز به آموزش و تنظیم دارند به طور دقیق مشخص کنند و پروتکلی را طراحی کنند که برای نیازهای خاص هر فرد بهینه شده باشد.

3. پایش پیشرفت:

• در طول جلسات نوروفیدبک، از نقشه مغزی برای نظارت بر فعالیت مغز در حین انجام تمرینات نوروفیدبک استفاده می شود. این امر به متخصصان اجازه می دهد تا ببینند که مغز فرد چگونه به تمرینات پاسخ می دهد و در صورت نیاز، پروتکل درمانی را تنظیم کنند.
• با مقایسه نقشه های مغزی در طول زمان، می توان پیشرفت فرد را در رسیدن به الگوهای فعالیت مطلوب مغز ارزیابی کرد. این امر به بیماران انگیزه می‌دهد و به آنها کمک می‌کند تا متوجه شوند که چگونه نوروفیدبک به طور ملموسی عملکرد مغز آنها را تغییر می‌دهد.

اگر احساس می کنید به انواع مختلف مشکلات مغزی دچار شده اید برای تشخیص و درمان آنها می توانید با پزشکان متخصص ما در کلینیک ویستان در تماس باشید.

سرگیجه نشانه چه بیماری است؟

سرگیجه می تواند علامتی از طیف گسترده ای از بیماری ها باشد، از جمله: میگرن ، ام اس ، تومور مغزی و …

• سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV): این شایع ترین علت سرگیجه ناگهانی است و زمانی رخ می دهد که کریستال های کوچک در گوش داخلی جابجا شوند.
• بیماری منیر: این بیماری گوش داخلی باعث سرگیجه، وزوز گوش و کم شنوایی می شود.
• لابیرنتیت: این التهاب گوش داخلی می تواند ناشی از عفونت، آسیب یا سایر مشکلات باشد.

سایر علل:

• افت فشار خون: زمانی که فشار خون خیلی کم باشد، می تواند باعث سرگیجه، سبکی سر و غش شود.
• کم آبی بدن: کمبود آب بدن می تواند باعث سرگیجه، خستگی و سایر علائم شود.
• کم خونی: کم خونی زمانی رخ می دهد که گلبول های قرمز کافی در خون برای حمل اکسیژن به تمام قسمت های بدن وجود نداشته باشد. این می تواند باعث سرگیجه، خستگی و تنگی نفس شود.
• داروها: برخی از داروها می توانند عوارض جانبی مانند سرگیجه ایجاد کنند.
• اضطراب و افسردگی: این اختلالات خلقی می توانند باعث طیف گسترده ای از علائم جسمی از جمله سرگیجه، خستگی و مشکلات خواب شوند.

اگر سرگیجه را تجربه می کنید، مهم است که برای تعیین علت و دریافت درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. درمان سرگیجه به علت آن بستگی دارد. برخی از علل سرگیجه، مانند عفونت گوش داخلی، را می توان با دارو درمان کرد. علل دیگر، مانند سکته مغزی، ممکن است نیاز به جراحی یا سایر درمان های تهاجمی داشته باشند.

علائم سرگیجه مرکزی چیست؟

علائم سرگیجه مرکزی می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و به طور کلی به نوع و محل ضایعه مغزی که باعث سرگیجه می شود بستگی دارد.

برخی از علائم شایع سرگیجه مرکزی عبارتند از:

• سرگیجه چرخشی: احساس چرخش یا دوران محیط اطراف یا احساس چرخش خود فرد
• عدم تعادل: مشکل در حفظ تعادل یا راه رفتن ثابت
• گیجی: احساس گیجی یا عدم وضوح ذهنی
• تهوع و استفراغ: تهوع و استفراغ به خصوص در موارد شدید سرگیجه
• سردرد: سردرد که ممکن است با سرگیجه همراه باشد یا نباشد
• وزوز گوش: احساس زنگ زدن یا صدای وزوز در گوش
• اختلالات بینایی: دوبینی، تاری دید یا از دست دادن بینایی
• ضعف یا بی حسی در صورت، بازوها یا پاها: این علائم ممکن است در مواردی که سرگیجه ناشی از سکته مغزی یا سایر مشکلات عروقی مغزی باشد، رخ دهد.

تفاوت های کلیدی بین سرگیجه مرکزی و سرگیجه محیطی:

• منشاء: سرگیجه مرکزی از اختلال در مغز ناشی می شود، در حالی که سرگیجه محیطی از مشکلات گوش داخلی یا عصب تعادل (عصب وستیبولوکوکیار) ناشی می شود.
• حرکات سر: سرگیجه مرکزی معمولاً با حرکات سر تحریک نمی شود، در حالی که سرگیجه محیطی اغلب با چرخش سر یا حرکات ناگهانی سر بدتر می شود.
• علائم همراه: سرگیجه مرکزی اغلب با علائمی مانند عدم تعادل، گیجی، تهوع، سردرد و اختلالات بینایی همراه است، در حالی که سرگیجه محیطی به طور معمول با این علائم همراه نیست.

اگر هر یک از علائم سرگیجه مرکزی را تجربه می کنید، مهم است که برای تشخیص و درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. درمان سرگیجه مرکزی به علت آن بستگی دارد.

برخی از علل سرگیجه مرکزی، مانند عفونت، را می توان با آنتی بیوتیک یا داروهای ضد قارچ درمان کرد. علل دیگر، مانند تومور مغزی، ممکن است نیاز به جراحی یا سایر درمان های تهاجمی داشته باشند.

برای درمان سرگیجه چکار کنیم؟

درمان سرگیجه به علت آن بستگی دارد. در اینجا به چند روش درمانی برای علل شایع سرگیجه اشاره می کنیم:

مشکلات گوش داخلی:

• سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV): این بیماری با مانورهای حرکتی سر خاص که توسط فیزیوتراپیست انجام می شود، قابل درمان است.
• بیماری منیر: این بیماری را می توان با داروها، رژیم غذایی و تغییرات شیوه زندگی درمان کرد. در برخی موارد ممکن است جراحی لازم باشد.
• لابیرنتیت: این عفونت را می توان با آنتی بیوتیک یا داروهای ضد قارچ درمان کرد.

مشکلات عصبی:

• میگرن: میگرن را می توان با داروها، تغییرات در شیوه زندگی و گاهی اوقات با تزریق بوتاکس درمان کرد.
• سکته مغزی: درمان سکته مغزی شامل داروها، جراحی و توانبخشی است.
• تشنج: تشنج را می توان با داروها و گاهی اوقات با جراحی درمان کرد.
• مولتیپل اسکلروزیس (MS): MS را می توان با داروها برای کند کردن پیشرفت بیماری و مدیریت علائم درمان کرد.

سایر علل:

• افت فشار خون: افت فشار خون را می توان با افزایش مصرف مایعات، افزایش نمک در رژیم غذایی و در صورت نیاز با دارو درمان کرد.
• کم آبی بدن: کم آبی بدن را می توان با نوشیدن مایعات زیاد و جایگزینی الکترولیت ها درمان کرد.
• کم خونی: کم خونی را می توان با مکمل های آهن یا در موارد شدید با انتقال خون درمان کرد.
• داروها: اگر سرگیجه شما ناشی از یک دارو است، ممکن است پزشک شما داروی شما را تغییر دهد یا دوز آن را تنظیم کند.
• اضطراب و افسردگی: اضطراب و افسردگی را می توان با درمان، دارو و تغییرات در شیوه زندگی درمان کرد.

در برخی موارد، علت سرگیجه هرگز مشخص نمی شود. در این موارد، درمان بر روی مدیریت علائم تمرکز دارد.

تغییرات در شیوه زندگی که می تواند به کاهش سرگیجه کمک کند:

• از مصرف کافئین، الکل و نیکوتین خودداری کنید.
• به طور مرتب ورزش کنید.
• به اندازه کافی بخوابید.
• از وعده های غذایی منظم و متعادل استفاده کنید.
• استرس خود را مدیریت کنید.
• از داروهای بدون نسخه مانند مسکن ها یا داروهای سرماخوردگی و آنفولانزا خودداری کنید، مگر اینکه توسط پزشک متخصص در کلینیک ویستان تجویز شده باشد.

10 نشانه سرگیجه های خطرناک

نشانه های سرگیجه خطرناک که ممکن است نیاز به مراقبتهای پزشکی فوری داشته باشند، عبارتند از:

نشانه	توضیحات
سرگیجه ناگهانی و شدید	اگر به طور ناگهانی دچار سرگیجه شدید که شما را از پا در می آورد، ممکن است نشانه ای از یک مشکل جدی پزشکی مانند سکته مغزی یا حمله ایسکمی گذرا (TIA) باشد.
سرگیجه همراه با ضعف، بی حسی یا مشکل در صحبت کردن	این علائم می تواند نشان دهنده سکته مغزی یا TIA باشد.
سرگیجه همراه با سردرد شدید، حالت تهوع و استفراغ	این علائم می تواند نشان دهنده میگرن باشد، اما همچنین می تواند نشانه ای از یک مشکل جدی تر مانند مننژیت باشد.
سرگیجه همراه با دوبینی، تاری دید یا از دست دادن بینایی	این علائم می تواند نشان دهنده یک مشکل عصبی مانند مولتیپل اسکلروزیس یا تومور مغزی باشد.
سرگیجه همراه با وزوز گوش، کم شنوایی یا عدم تعادل	این علائم می تواند نشان دهنده یک مشکل گوش داخلی مانند بیماری منیر یا لابیرنتیت باشد.
سرگیجه ای که با دراز کشیدن یا بلند شدن از خواب بدتر می شود	این نوع سرگیجه می تواند نشانه ای از افت فشار خون وضعیتی باشد.
سرگیجه ای که با فعالیت بدنی بدتر می شود	این نوع سرگیجه می تواند نشانه ای از یک بیماری قلبی یا مشکل ریوی باشد.
سرگیجه ای که با غش یا از دست دادن هوشیاری همراه است	این علائم می تواند نشان دهنده یک مشکل جدی پزشکی مانند سکته مغزی، TIA یا ریتم قلب نامنظم باشد.
سرگیجه ای که ناگهان ظاهر می شود و بدون دلیل برطرف می شود	این نوع سرگیجه ممکن است ناشی از کم آبی بدن، قند خون پایین یا اضطراب باشد.
سرگیجه ای که مداوم یا عود کننده است	اگر سرگیجه شما بیش از چند روز طول کشید یا به طور مکرر عود می کند، مهم است که برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.

توجه: این لیست فقط شامل برخی از شایع ترین نشانه های سرگیجه های خطرناک است. اگر هر یک از این علائم را تجربه می کنید، مهم است که فوراً به پزشک مراجعه کنید.

سرگیجه هنگام تکان دادن سر

سرگیجه هنگام تکان دادن سر می تواند ناشی از چندین بیماری مختلف باشد، از جمله:

سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV): این شایع ترین علت سرگیجه ناگهانی است و زمانی رخ می دهد که کریستال های کوچک در گوش داخلی جابجا شوند. این کریستال ها بخشی از سیستم تعادل بدن هستند و زمانی که جابجا می شوند، می توانند سیگنال های گیج کننده ای به مغز ارسال کنند که باعث سرگیجه می شود. BPPV معمولاً با حرکات سر خاص که توسط فیزیوتراپیست انجام می شود، قابل درمان است.

لابیرنتیت: این التهاب گوش داخلی می تواند ناشی از عفونت، آسیب یا سایر مشکلات باشد. لابیرنتیت می تواند باعث سرگیجه، وزوز گوش، کم شنوایی و عدم تعادل شود. درمان لابیرنتیت بسته به علت آن متفاوت است اما ممکن است شامل آنتی بیوتیک، داروهای ضد التهاب یا استروئید باشد.

میگرن: میگرن نوعی سردرد شدید است که می تواند با سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ همراه باشد. میگرن را می توان با داروها، تغییرات در شیوه زندگی و گاهی اوقات با تزریق بوتاکس درمان کرد.

سکته مغزی: سکته مغزی زمانی رخ می دهد که جریان خون به بخشی از مغز قطع شود. این می تواند باعث سرگیجه، ضعف، بی حسی و سایر علائم شود. درمان سکته مغزی شامل داروها، جراحی و توانبخشی است.

مولتیپل اسکلروزیس (MS): MS یک بیماری خودایمنی است که به سیستم عصبی مرکزی حمله می کند. این می تواند باعث طیف گسترده ای از علائم از جمله سرگیجه، ضعف، مشکلات بینایی و مشکلات تعادل شود. MS را می توان با داروهایی برای کند کردن پیشرفت بیماری و مدیریت علائم درمان کرد.

کم آبی بدن: کم آبی بدن می تواند باعث سرگیجه، خستگی و سایر علائم شود. کم آبی بدن را می توان با نوشیدن مایعات زیاد و جایگزینی الکترولیت ها درمان کرد.

افت فشار خون: افت فشار خون زمانی رخ می دهد که فشار خون خیلی کم باشد. این می تواند باعث سرگیجه، سبکی سر و غش شود. افت فشار خون را می توان با افزایش مصرف مایعات، افزایش نمک در رژیم غذایی و در صورت نیاز با دارو درمان کرد.

داروها: برخی از داروها می توانند عوارض جانبی مانند سرگیجه ایجاد کنند. اگر سرگیجه را تجربه می کنید، مهم است که با پزشک خود در مورد داروهایتان صحبت کنید تا ببینید آیا ممکن است باعث علائم شما شده باشد یا خیر.

اضطراب و افسردگی: اضطراب و افسردگی می توانند باعث طیف گسترده ای از علائم جسمی از جمله سرگیجه، خستگی و مشکلات خواب شوند. اضطراب و افسردگی را می توان با درمان، دارو و تغییرات در شیوه زندگی درمان کرد.

اگر به هر نوع از سرگیجه مبتلا هستید حتما باید جهت پیگیری ، تشخیص و درمان ان با متخصصان مجرب مغز و اعصاب از جمله پزشکان ما در مرکز تخصصی ویستان مانند دکتر مهسا موسوی و دکتر شبنم رفیع زاده در تماس باشید.

تفسیر نقشه مغزی چگونه است؟

تفسیر نقشه مغزی (QEEG) فرآیندی پیچیده است که شامل بررسی الگوهای فعالیت امواج مغزی در نواحی مختلف مغز است. این کار توسط متخصصان آموزش دیده ای مانند نورولوژیست ها، روانپزشکان و تکنسین های QEEG انجام می شود.

در اینجا مراحلی کلی که برای تفسیر نقشه مغزی دنبال می شوند، آورده شده است:

1. جمع آوری داده ها:

• ابتدا از بیمار خواسته می شود که در حالی که الکترودها به پوست سر او متصل هستند، برای مدت کوتاهی (معمولاً 20-30 دقیقه) با چشمان بسته استراحت کند.
• الکترودها فعالیت الکتریکی مغز را ثبت می کنند که به عنوان EEG شناخته می شود.
• EEG سپس به کامپیوتر منتقل می شود و به QEEG تبدیل می شود.

2. تجزیه و تحلیل داده ها:

• نرم افزار QEEG برای تجزیه و تحلیل EEG و تبدیل آن به نقشه های رنگی استفاده می شود.
• این نقشه ها سطوح مختلف فعالیت امواج مغزی را در نواحی مختلف مغز نشان می دهد.
• متخصص QEEG به دنبال الگوهای غیرطبیعی در فعالیت امواج مغزی خواهد بود که ممکن است نشان دهنده یک بیماری یا اختلال باشد.

3. تفسیر نتایج:

• متخصص QEEG نتایج QEEG را با سایر اطلاعات، مانند سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و نتایج سایر آزمایشات، در نظر خواهد گرفت.
• آنها از این اطلاعات برای ایجاد یک تفسیر از QEEG استفاده خواهند کرد که می تواند به تشخیص و برنامه ریزی درمان کمک کند.

نکات مهم در تفسیر نقشه مغزی:

• تفسیر QEEG یک فرآیند ذهنی است و تا حدودی به تجربه و تخصص متخصص QEEG بستگی دارد.
• QEEG یک ابزار تشخیصی قطعی نیست و همیشه باید در کنار سایر اطلاعات بالینی استفاده شود.
• QEEG می تواند برای ارزیابی طیف گسترده ای از شرایط عصبی از جمله اختلالات یادگیری، اختلالات خلقی، تشنج و آسیب مغزی استفاده شود.